เทวดาถามกลางดึก: อะไรคือมงคลที่แท้จริง

เช้านี้พี่สาวโทรมาถามว่า จะออกรถคันใหม่ ควรเลือกวันไหนถึงจะดี

เราตอบไปว่าวันไหนก็ได้ที่สะดวก แต่พี่สาวไม่ยอม บอกว่าต้องเช็คให้แน่ก่อน เพราะถ้าออกรถผิดวันแล้วจะซวยไปทั้งปี

วางสายไป เรานั่งคิดต่อ

เดือนก่อนพี่สาวเพิ่งถามว่าบ้านเลขที่ไหนดี ก่อนหน้านั้นถามว่าสีเสื้อวันเกิดต้องใส่สีอะไรถึงจะเสริมดวง ก่อนหน้านั้นอีกถามว่าพระเครื่ององค์ไหนจะช่วยให้งานที่ทำอยู่ราบรื่น

ทุกครั้งที่ถาม พี่สาวไม่ได้ดูมีความสุขขึ้นเลย มีแต่กังวลมากขึ้นทุกที กลัวว่าจะเลือกผิด กลัวว่าจะพลาดอะไรไปสักอย่าง แล้วเรื่องไม่ดีจะตามมา

เวลาเรากลัวว่าจะพลาด เราไม่ได้กลัวสิ่งของ

ไม่ใช่แค่พี่สาวคนเดียว คนรอบตัวเราหลายคนเป็นแบบนี้

ก่อนเซ็นสัญญาสำคัญ ต้องถามฤกษ์ ก่อนเปิดร้าน ต้องดูทิศ ก่อนแต่งงาน ต้องดูดวงคู่ ก่อนเดินทางไกล ต้องหาของติดตัว

สิ่งที่ตามหากันจริง ๆ ไม่ใช่วันดี ไม่ใช่สีมงคล ไม่ใช่เลขศาสตร์

แต่คือความรู้สึกว่า "ปลอดภัยแล้ว" สักครั้งหนึ่ง ก่อนจะก้าวเข้าไปในเรื่องที่ควบคุมผลลัพธ์ไม่ได้

ชีวิตคนเรามีเรื่องที่ควบคุมไม่ได้เต็มไปหมด งานจะสำเร็จไหม คู่ครองจะซื่อสัตย์ไหม ลูกจะเติบโตดีไหม สุขภาพจะเป็นยังไงในอีกสิบปี ไม่มีใครตอบได้แน่ ๆ สักคน

พอตอบไม่ได้ เราก็ไปหาอะไรสักอย่างมาช่วยตอบแทน วันมงคลบ้าง เลขมงคลบ้าง ของขลังบ้าง

ปัญหาคือ ยิ่งหา ยิ่งเจอสิ่งที่ต้องเช็กเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ วันนี้เช็กสีเสื้อผ่านแล้ว พรุ่งนี้ก็มีเรื่องใหม่ให้เช็กอีก บ้านเลขที่นี้ก็ต้องดี ทะเบียนรถก็ต้องดี ชื่อลูกก็ต้องดี รายการที่ต้องเช็กไม่มีวันจบ เพราะต้นตอไม่ได้อยู่ที่สิ่งเหล่านั้นสักอย่าง

ความกังวลไม่เคยหมดไปจริง มันแค่ย้ายที่อยู่ จากเรื่องหนึ่งไปอีกเรื่องหนึ่งเรื่อยไป เหมือนไฟที่ดับตรงนี้แล้วไปลุกที่อื่นแทน ตราบใดที่ยังไม่ได้ดับที่ต้นตอ

คืนที่เทวดามาถามพระพุทธเจ้ากลางดึก

เรื่องนี้มีอยู่ในพระสูตรจริง ๆ ชื่อว่ามงคลสูตร อยู่ในพระไตรปิฎก เป็นพระสูตรสั้น ๆ ที่พระสงฆ์ไทยสวดกันแทบทุกวัด

คืนหนึ่ง ที่วัดเชตวัน เมืองสาวัตถี ดึกมากแล้ว พระพุทธเจ้าประทับอยู่ตามลำพัง

จู่ ๆ ก็มีแสงสว่างจ้าขึ้นทั่วทั้งป่าเชตวัน สว่างจนเหมือนกลางวัน เป็นเทวดาองค์หนึ่งที่ลงมาเข้าเฝ้า

มีเรื่องเล่าประกอบพระสูตรนี้ว่า ก่อนหน้าคืนนั้นนานมากแล้ว ทั้งเทวดาและมนุษย์ต่างถกเถียงกันเรื่อง "อะไรคือมงคลของชีวิต" กันไปคนละทาง บางกลุ่มว่าเห็นของสวยงามยามเช้าคือมงคล บางกลุ่มว่าได้ยินเสียงบางอย่างคือมงคล ถกกันอยู่นานจนหาข้อยุติไม่ได้ สุดท้ายจึงมีเทวดาองค์หนึ่งอาสาลงมาทูลถามพระพุทธเจ้าโดยตรง

เทวดาองค์นั้นทูลถามว่า ทั้งเทวดาและมนุษย์จำนวนมาก ต่างก็อยากมีชีวิตที่เจริญ ต่างก็คิดกันไปคนละทาง ว่าอะไรคือ "มงคล" ที่แท้จริงของชีวิต ขอให้พระองค์ตรัสบอกด้วยเถิด

คำถามนี้ฟังดูเหมือนเรื่องของเทวดา แต่จริง ๆ แล้วเป็นคำถามเดียวกับที่พี่สาวเราถามอยู่ทุกเดือน เป็นคำถามเดียวกับที่คนสมัยนี้ยังถามกันอยู่ไม่เลิก

พระพุทธเจ้าไม่ได้ตอบด้วยการชี้ว่าวันไหนดี สีไหนดี เลขไหนดี

ท่านตอบด้วยการชี้ไปที่ชีวิตที่เราใช้ทุกวัน

ท่านเริ่มต้นข้อแรกด้วยเรื่องคนที่เราคบ

การไม่คบคนพาล การคบแต่บัณฑิต การบูชาผู้ที่ควรบูชา นี้เป็นมงคลอันสูงสุด

จากนั้นท่านก็ไล่ต่อไปอีกหลายสิบข้อ อยู่ในที่ที่เหมาะสม เคยทำบุญมาก่อน ตั้งตนไว้ชอบ ได้เล่าเรียนศิลปวิทยา มีวินัย พูดจาไพเราะ เลี้ยงดูพ่อแม่ สงเคราะห์บุตรภรรยา ทำงานไม่คั่งค้าง ให้ทาน ประพฤติธรรม สงเคราะห์ญาติ ทำงานที่ไม่มีโทษ งดเว้นจากบาป สำรวมจากการดื่มของมึนเมา ไม่ประมาทในธรรม มีความอ่อนน้อม มีความสันโดษ รู้จักกตัญญู ฟังธรรมตามกาล มีความอดทน ว่าง่าย เห็นสมณะ สนทนาธรรมตามกาล มีความเพียรเผากิเลส ประพฤติพรหมจรรย์ เห็นอริยสัจ ทำให้แจ้งพระนิพพาน จิตไม่หวั่นไหวเมื่อกระทบโลกธรรม ไม่เศร้าโศก ปราศจากธุลี เกษม

ลองอ่านรายการนี้ช้า ๆ อีกรอบ จะเห็นว่าไม่มีข้อไหนเลยที่ต้องรอโอกาส ไม่มีข้อไหนที่ต้องมีเงินซื้อ ทุกข้อเป็นเรื่องที่ลงมือทำได้ตั้งแต่ตื่นเช้าวันพรุ่งนี้

แล้วท่านก็ปิดท้ายว่า

ผู้ปฏิบัติได้อย่างนี้แล้ว ย่อมเป็นผู้ไม่พ่ายแพ้ในที่ทั้งปวง ย่อมถึงความสวัสดีในที่ทั้งปวง นี้เป็นมงคลอันสูงสุดของเขา

ไม่มีข้อไหนเลยที่พูดถึงวันเดือนปีเกิด ไม่มีข้อไหนพูดถึงทิศ ไม่มีข้อไหนพูดถึงเลข

ทุกข้อพูดถึงสิ่งที่เราทำได้เองในวันนี้ ไม่ต้องรอฤกษ์

น้ำในแก้วที่ตักมาจากบ่อ

ลองนึกภาพแก้วน้ำใบหนึ่ง ล้างสะอาดเอี่ยม ไม่มีคราบเลยสักจุด

แต่ถ้าเราเอาแก้วใบนั้นไปตักน้ำจากบ่อที่ขุ่น น้ำในแก้วก็ขุ่นตามบ่อ ไม่ว่าแก้วจะสะอาดแค่ไหนก็ตาม จะเลือกแก้วลายสวยแค่ไหน จะล้างกี่รอบ น้ำที่ตักขึ้นมาก็ยังขุ่นอยู่ดี

ตัวเราก็เหมือนแก้วใบนั้น ส่วนคนที่เราคบ คือบ่อที่เราตักน้ำมาดื่มทุกวัน

ถ้าคบคนที่มองโลกในแง่ร้าย ชอบเอาเปรียบ ชอบซุบซิบนินทา ความคิดของเราก็จะค่อย ๆ ขุ่นตามไปโดยไม่รู้ตัว วันหนึ่งเราจะพบว่าตัวเองมองใครก็ไม่ไว้ใจ พูดอะไรก็แซะคนอื่นได้ทั้งวัน โดยไม่รู้ว่าเราเริ่มเป็นแบบนั้นตั้งแต่เมื่อไหร่

ถ้าคบคนที่ใจกว้าง มีเหตุผล ให้กำลังใจกันตอนตกต่ำ ความคิดของเราก็จะค่อย ๆ ใสตามไปด้วยเช่นกัน โดยที่บางทีเราเองก็ไม่รู้ตัวว่าเปลี่ยนไปตั้งแต่เมื่อไหร่เหมือนกัน

ข้อแรกของมงคลสูตรจึงไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะมันคือบ่อที่หล่อเลี้ยงทุกอย่างที่ตามมา จะบูชาใคร จะเลี้ยงดูใคร จะพูดจาแบบไหน ล้วนเริ่มจากบ่อที่เราเลือกตักน้ำ

และบ่อนี้เราเลือกได้ ทุกวัน ไม่ต้องรอฤกษ์งามยามดี

เอาเข้าจริง ทำอะไรได้บ้างในสัปดาห์นี้

ลองเริ่มจากเรื่องเล็กที่สุดก่อน คือลองสังเกตดูว่า ในหนึ่งสัปดาห์ที่ผ่านมา เราใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่กับใคร แล้วหลังจากอยู่กับคนคนนั้น เรากลับบ้านมาด้วยใจที่เบาขึ้นหรือหนักขึ้น ไม่ต้องตัดสินใครทันที แค่สังเกตไปก่อน สักหนึ่งสัปดาห์ก็พอ

ถ้าพอมีเวลา ลองโทรหาคนที่เคยสอนอะไรเราสักอย่าง อาจจะเป็นครูเก่า อาจจะเป็นพ่อแม่ อาจจะเป็นหัวหน้าคนแรกในชีวิตการทำงาน ไม่ต้องพูดอะไรมาก แค่บอกว่าขอบคุณที่เคยสอนเรื่องนั้นไว้ นี่คือการบูชาผู้ที่ควรบูชาแบบที่ทำได้จริงในชีวิตประจำวัน ไม่ต้องรอวันไหว้ครู

เวลาเจอเรื่องที่ต้องตัดสินใจสำคัญ อย่างจะซื้อรถ จะเปลี่ยนงาน จะเริ่มธุรกิจใหม่ แทนที่จะถามว่าวันไหนฤกษ์ดี ลองเปลี่ยนคำถามเป็นว่า เราได้ปรึกษาคนที่มีเหตุผลและหวังดีกับเราจริง ๆ แล้วหรือยัง คนแบบนั้นมักจะบอกสิ่งที่เราไม่อยากได้ยิน แต่เป็นสิ่งที่ควรฟัง

อีกเรื่องที่ลองทำได้ทุกวันคือการฟังตัวเองพูด ก่อนจะพูดอะไรที่แรงหรือประชดใคร ลองหยุดสักครึ่งวินาที แล้วถามตัวเองว่าคำนี้พูดออกไปแล้วจะทำให้อะไรดีขึ้นไหม มงคลสูตรพูดถึงเรื่องคำพูดที่ไพเราะไว้ด้วย ไม่ใช่เพราะคำหวานทำให้ชีวิตดี แต่เพราะคำที่พูดออกไปแล้วสร้างความร้าวฉานมักย้อนกลับมาสร้างความหนักใจให้เราเองในภายหลัง

และถ้าวันไหนรู้สึกว่าชีวิตพลาดไปหน่อย งานไม่ราบรื่น เจอเรื่องกระทบใจ ลองสังเกตว่าใจเราสั่นคลอนไปกับมันแค่ไหน มงคลสูตรพูดถึงความไม่หวั่นไหวเมื่อโลกธรรมมากระทบ ไม่ได้แปลว่าต้องทำใจเฉยชา แต่หมายถึงรู้ทันว่ากำลังหวั่นไหว แล้วค่อย ๆ กลับมาตั้งหลักได้ ไม่ต้องรอให้เรื่องแย่ผ่านไปก่อนถึงจะสงบ

ถ้าจะจำอะไรกลับไปสักอย่างจากเรื่องนี้ ลองจำสามอย่างนี้พอ

• บ่อที่เราตักน้ำ คือคนที่เราคบ เลือกได้ทุกวัน ไม่ต้องรอฤกษ์
• การบูชาผู้ที่ควรบูชา เริ่มจากคำขอบคุณธรรมดา ๆ ไม่ต้องรอโอกาสพิเศษ
• ก่อนตัดสินใจเรื่องสำคัญ ปรึกษาคนมีเหตุผลที่หวังดีกับเรา สำคัญกว่าปรึกษาฤกษ์

กลับไปที่โทรศัพท์เมื่อเช้า

เราไม่ได้โทรกลับไปบอกพี่สาวว่าเรื่องฤกษ์วันออกรถไม่สำคัญ เพราะรู้ว่าเขาคงยังไม่พร้อมฟังตอนนี้

แต่เราเริ่มเข้าใจสิ่งที่พี่สาวกำลังตามหาอยู่มากขึ้น เขาไม่ได้อยากได้วันดี เขาอยากรู้สึกว่าชีวิตปลอดภัย

ความรู้สึกนั้นหาไม่ได้จากปฏิทิน แต่หาได้จากสิ่งที่เทวดาองค์นั้นได้ยินคำตอบไปเมื่อสองพันกว่าปีก่อน

จากคนที่เราคบ จากคำที่เราพูด จากใจที่ฝึกไว้ให้ไม่หวั่นไหวง่ายเกินไป

เรื่องพวกนี้ไม่มีวันไหนฤกษ์ไม่ดี เริ่มได้ทุกวันตั้งแต่วันนี้