สติหนึ่งลมหายใจ ตอนงานถาโถมทั้งวัน

สิบเอ็ดโมงเช้า ยังไม่ทันครึ่งวันเลยด้วยซ้ำ

มือถือสั่นอีกครั้ง ไลน์กลุ่มงานขึ้นข้อความใหม่

หัวหน้าพิมพ์มาว่า "ขอดูงานชิ้นนี้ก่อนบ่ายโมงได้ไหม"

เรายังนั่งอยู่ที่โต๊ะเดิม เก้าอี้ตัวเดิม แต่ในหัวมีงานอีกสามชิ้นที่ยังไม่ได้เริ่ม อีเมลอีกสิบฉบับที่ยังไม่ได้ตอบ และการประชุมอีกนัดที่กำลังจะมาถึงในอีกครึ่งชั่วโมง

หัวใจเต้นเร็วขึ้นนิดหนึ่ง ทั้งที่ตัวเราไม่ได้ขยับไปไหนเลยสักก้าว

มือยังวางอยู่บนคีย์บอร์ด สายตายังจ้องหน้าจอเดิม แต่ข้างในเหมือนมีอะไรบางอย่างเร่งให้วิ่งอยู่ตลอดเวลา

พอตกเย็นกลับถึงบ้าน ล้มตัวลงนอน ก็ยังรู้สึกเหมือนไม่ได้พักสักนาทีเดียวตลอดทั้งวัน

เรื่องแบบนี้ไม่ได้เกิดแค่วันนี้วันเดียว

มันเป็นแบบนี้มาหลายสัปดาห์แล้ว จนเราเริ่มคิดว่านี่คงเป็นเรื่องปกติของคนทำงาน ใครก็เป็นแบบนี้กันทั้งนั้น

งานที่กองอยู่ตรงหน้า ไม่ได้หนักเท่าที่คิด

ลองสังเกตดูดี ๆ

สิ่งที่ทำให้เหนื่อยที่สุดตอนนี้ ไม่ใช่งานสามชิ้นที่ยังไม่ได้เริ่ม

แต่เป็นความคิดที่วิ่งไปหางานทั้งสามชิ้นพร้อมกัน ทั้งที่มือเราทำได้ทีละอย่างเท่านั้น

ระหว่างพิมพ์งานชิ้นแรก ใจเราแอบไปคิดถึงอีเมลที่ยังไม่ได้ตอบ พอเปิดอีเมล ใจก็กระโดดไปคิดถึงประชุมที่จะถึง

ร่างกายอยู่ที่โต๊ะทำงานตลอดเวลา แต่ใจวิ่งไปที่อื่นเกือบทั้งวัน

บางทีใจก็แอบวิ่งไปไกลกว่านั้นอีก ไปเทียบตัวเองกับเพื่อนร่วมงานที่ดูเหมือนทำงานคล่องกว่า ไปคิดว่าเมื่อกี้ที่ตอบหัวหน้าไปแบบนั้น จะดูไม่ดีหรือเปล่า

เรื่องพวกนี้ยังไม่เกิดขึ้นจริงสักอย่าง แต่ใจเราไปอยู่กับมันแล้วเรียบร้อย

ร่างกายเราซื่อมาก มันตอบสนองตามที่ใจสั่ง ใจเครียดเรื่องที่ยังไม่เกิด กล้ามเนื้อบ่าก็เกร็งตามไปด้วย ทั้งที่ยังไม่มีอะไรเกิดขึ้นจริงสักอย่าง

พอถึงเย็น เราจะเหนื่อยแบบบอกไม่ถูกว่าเหนื่อยจากอะไร ทั้งที่งานที่ทำจริงอาจแค่ครึ่งวัน

ที่เหลืออีกครึ่งวัน เราใช้ไปกับการทำงานในหัว ที่ไม่มีใครมองเห็น แม้แต่ตัวเราเอง

สังเกตดูกรามตัวเองตอนนี้ก็ได้ กัดแน่นอยู่หรือเปล่า

หายใจของเราตอนนี้สั้น ๆ ตื้น ๆ อยู่หรือเปล่า

ร่างกายบอกเราตลอดว่าใจกำลังทำอะไรอยู่ เพียงแต่เราไม่ค่อยได้ฟังมัน

พอถึงวันหยุด บางคนก็ยังปิดไม่ลง มือถือยังอยู่ใกล้ตัว ไลน์งานขึ้นทีไร ใจก็กระตุกทุกที ทั้งที่ไม่ได้อยู่ในเวลางานแล้วด้วยซ้ำ

พระพุทธเจ้าไม่เคยบอกให้เลิกทำงาน

หลายคนเข้าใจว่าธรรมะเป็นเรื่องของคนที่ปลีกตัวออกจากโลก นั่งอยู่ในป่า ไม่ต้องยุ่งกับใคร

แต่พระพุทธเจ้าเองก็ทรงสอนคนธรรมดาที่ต้องทำมาหากิน ต้องดูแลครอบครัว ต้องรับผิดชอบงานเหมือนเรา

ท่านไม่เคยบอกว่าอย่าทำงาน

ท่านบอกแค่ว่า เวลาทำอะไร ให้ใจอยู่กับสิ่งนั้นจริง ๆ

ในธรรมบทมีบทหนึ่งเปิดเรื่องด้วยประโยคที่ตรงไปตรงมามาก

ธรรมทั้งหลายมีใจเป็นใหญ่ มีใจเป็นประธาน สำเร็จได้ด้วยใจ

ท่านไม่ได้บอกว่างานเป็นตัวสร้างความเครียด ท่านบอกว่าใจต่างหากที่เป็นตัวปรุงแต่งทุกอย่างขึ้นมา

งานชิ้นเดียวกัน คนหนึ่งทำด้วยใจที่นิ่ง อีกคนทำด้วยใจที่วิ่งพล่าน ความเหนื่อยที่ได้กลับมาไม่เท่ากันเลย

ในธรรมบทยังมีอีกบทหนึ่งที่พูดถึงความไม่ประมาท ซึ่งพอนำมาคิดกับเรื่องงาน กลับตรงกับสิ่งที่เรากำลังเจอพอดี

ความไม่ประมาทเป็นทางไม่ตาย ความประมาทเป็นทางแห่งความตาย ผู้ไม่ประมาทย่อมไม่ตาย ผู้ประมาทเหมือนคนตายแล้ว

ฟังดูหนักไปหน่อยถ้าเทียบกับแค่การตอบไลน์งาน แต่ความหมายที่แท้จริงคือ การอยู่กับสิ่งที่ทำตรงหน้าอย่างรู้ตัว ไม่ปล่อยใจให้ล่องลอยไปกับความคิดที่ยังไม่เกิด

ความเครียดที่เราแบกอยู่ทุกวันนี้ ส่วนหนึ่งมาจากการที่ใจอยากให้งานเสร็จเร็วกว่านี้ อยากให้หัวหน้าเข้าใจมากกว่านี้ อยากให้วันนี้ไม่ใช่วันนี้

พอสิ่งที่อยากให้เป็น กับสิ่งที่เป็นจริง มันไม่ตรงกัน ใจก็ดิ้นรน

ท่านพุทธทาสภิกขุก็เคยพูดถึงเรื่องนี้ไว้ตลอดชีวิตการสอนของท่าน ท่านมองว่าการทำงานกับการปฏิบัติธรรมไม่ใช่คนละเรื่องกัน

ทำงานด้วยสติ ทำงานด้วยใจที่อยู่กับปัจจุบัน นั่นแหละคือการปฏิบัติธรรมในตัวมันเอง ไม่ต้องรอให้ถึงเวลานั่งสมาธิตอนเย็นก่อน

กระเป๋าที่หนักขึ้นทีละก้อน

ลองนึกภาพกระเป๋าใบหนึ่ง

เช้านี้ยังเบา ๆ อยู่

พอไลน์งานขึ้นข้อความแรกที่ทำให้ใจหวิว เราหยิบก้อนหินก้อนหนึ่งใส่กระเป๋า

พอถูกหัวหน้าถามงานแบบเร่ง ๆ เราใส่เพิ่มอีกก้อน

พอนึกถึงงานที่ยังไม่เริ่ม ใส่อีก นึกถึงเพื่อนร่วมงานที่ทำเสร็จไปแล้ว ใส่อีก

ทีละก้อน ทีละก้อน ไม่มีก้อนไหนหนักมากตอนที่หยิบใส่

แต่พอถึงบ่ายสาม กระเป๋าใบเดิมที่เบา ๆ ตอนเช้า กลับหนักจนบ่าเราล้า

เราเดินไปไหนก็สะพายกระเป๋าใบนั้นไปด้วย เข้าห้องน้ำก็สะพายไป เดินไปกดกาแฟก็สะพายไป

คนอื่นมองมาอาจไม่เห็นกระเป๋าใบนี้เลยด้วยซ้ำ

เห็นแค่เราเดินไปเดินมาตามปกติ ยิ้มทักทายได้ตามปกติ

แต่ตัวเรารู้ดีว่าบ่าข้างในมันล้าแค่ไหน

ปัญหาไม่ได้อยู่ที่หินแต่ละก้อน

ปัญหาคือเราไม่เคยหยิบออกเลยสักก้อนตลอดทั้งวัน

วางกระเป๋าลงบ้าง ระหว่างวันทำงาน

สิ่งที่พอทำได้จริงระหว่างวัน ไม่ใช่การหยุดงานทั้งหมดไปนั่งสมาธิ เพราะทำแบบนั้นไม่ได้ในชั่วโมงทำงานจริง

แต่เป็นการหยิบหินออกจากกระเป๋าเป็นระยะ ๆ ก่อนที่มันจะหนักเกินไป

ก่อนกดส่งอีเมลหรือข้อความที่ทำให้ใจร้อน ลองหยุดสักสามวินาที

วางมือจากคีย์บอร์ด หายใจเข้าลึก ๆ หนึ่งครั้ง แล้วค่อยพิมพ์ต่อ

สามวินาทีนั้นไม่ทำให้งานช้าลง แต่ทำให้คำพูดที่ส่งออกไปมาจากใจที่นิ่งกว่าเดิม

ก่อนเข้าประชุมที่รู้อยู่แล้วว่าจะเครียด ลองนั่งเงียบ ๆ หน้าประตูห้องสักครึ่งนาที

ให้ลมหายใจเข้าออกตามปกติ ไม่ต้องพิเศษ แค่รู้ว่ากำลังหายใจ

พอเดินเข้าห้องประชุม เราจะเข้าไปด้วยใจที่ต่างจากเดิม แม้เนื้องานจะหนักเท่าเดิมก็ตาม

ตอนพักเที่ยง ถ้าเป็นไปได้ ให้กินข้าวโดยไม่เปิดจอมือถือไปด้วย

แค่มื้อนี้มื้อเดียว ให้ใจอยู่กับรสอาหารตรงหน้า ไม่ใช่อยู่กับไลน์กลุ่มงาน

รสชาติของอาหารมื้อนั้นอาจเป็นสิ่งเดียวในวันนี้ที่ใจได้พักจริง ๆ

ระหว่างวัน ถ้ารู้ตัวว่ากำลังคิดถึงงานชิ้นที่ยังไม่เริ่ม ทั้งที่มืออยู่กับงานชิ้นอื่น

ให้ลองพูดกับตัวเองเบา ๆ ว่า "งานนั้นไว้ค่อยคิดตอนถึงคิว" แล้วพากลับมาที่งานตรงหน้า

ไม่ต้องหวังว่าจะทำได้ทุกครั้ง แค่ทำได้บ้างก็ถือว่าหินก้อนหนึ่งถูกหยิบออกไปแล้ว

ถ้าเป็นไปได้ ลองลุกจากโต๊ะไปเดินสักรอบสั้น ๆ ระหว่างวัน ไม่ต้องไกล แค่เดินไปสุดทางเดินแล้วเดินกลับ

ระหว่างเดิน ให้รู้สึกที่ฝ่าเท้ากระทบพื้นแต่ละก้าว ไม่ต้องคิดเรื่องงานระหว่างนั้น

ห้านาทีแบบนี้ บางทีช่วยได้มากกว่าการนั่งเครียดอยู่ที่โต๊ะอีกชั่วโมง

และถ้าวันไหนหนักจริง ๆ จนแบกคนเดียวไม่ไหว ลองเล่าให้เพื่อนร่วมงานที่ไว้ใจฟังสักเรื่องหนึ่ง ไม่ต้องหาทางแก้ แค่พูดออกมาให้มีคนได้ยิน

พอหมดวันงาน ก่อนออกจากโต๊ะ ให้นั่งเฉย ๆ สักหนึ่งนาที หายใจสักสิบครั้ง

เหมือนเป็นการวางกระเป๋าลงก่อนเดินออกจากออฟฟิศ ไม่งั้นเราจะแบกกระเป๋าใบนั้นกลับบ้านไปด้วยทุกวัน

แล้วคนที่รอเราอยู่ที่บ้าน ก็จะได้เจอกับเราจริง ๆ ไม่ใช่แค่ร่างที่เพิ่งเลิกงานแต่ใจยังค้างอยู่ที่ออฟฟิศ

พรุ่งนี้ก็ยังต้องไปทำงานอยู่ดี

พรุ่งนี้งานก็ยังจะมาอีก อีเมลก็ยังจะเด้งขึ้นมาอีก

ไม่มีสูตรไหนทำให้งานหายไปได้จริง

แต่ถ้าระหว่างวัน เราหยิบหินออกจากกระเป๋าได้สักสองสามก้อน กระเป๋าใบนั้นก็จะเบากว่าเดิมนิดหนึ่งตอนเย็น

ไม่ต้องถึงขั้นเบาโล่งทั้งใบ

แค่เบาลงนิดหนึ่ง ก็พอทำให้คืนนี้หลับง่ายขึ้นกว่าเมื่อคืนที่แล้ว

แค่นั้นก็พอสำหรับวันหนึ่งแล้ว