คำพูดลับหลังในไลน์ญาติ ที่พิมพ์ไปแล้วเสียใจทีหลัง

เที่ยงคืนกว่าแล้ว มือถือยังไม่วางลง

กลุ่มไลน์ครอบครัวเงียบไปพักหนึ่ง หลังจากใครสักคนพิมพ์ขึ้นมาว่า "เรื่องนี้ไม่รู้จะพูดยังไงดี" แล้วก็เล่าเรื่องพี่สะใภ้ที่ไม่เคยมางานศพญาติ ทั้งที่ทุกคนรู้กันดีว่าใครทำงานหนักแค่ไหนตอนมีงานในบ้าน

พิมพ์ไปพิมพ์มา มีคนกดถูกใจ มีคนพิมพ์ต่อว่า "ใช่ ๆ พูดถูกเลย" น้าอีกคนเสริมเรื่องเก่าที่ไม่เกี่ยวกันเข้ามาด้วย เดี๋ยวก็มีเรื่องที่สาม เรื่องที่สี่ ตามมา

ตอนนั้นรู้สึกดีอยู่แป๊บหนึ่ง เหมือนมีคนเข้าใจ เหมือนได้ระบายของที่อัดอั้นมานาน

แต่พอวางมือถือ ปิดไฟ นอนลง ภาพที่ลอยขึ้นมาไม่ใช่หน้าคนที่ถูกพูดถึง

เป็นภาพตัวเองตอนกดส่งประโยคนั้น

เช้าวันรุ่งขึ้น เปิดโทรศัพท์ดูอีกที มีข้อความใหม่ขึ้นมาอีกสิบกว่าข้อความ บางคนเสริมเรื่องอื่นเข้ามาอีก บางคนพิมพ์แซวเบา ๆ เหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น

มีอยู่คนหนึ่งในกลุ่มที่ยังไม่ได้ตอบอะไรเลยตั้งแต่เมื่อคืน ไม่รู้ว่าเขาอ่านหรือยัง ไม่รู้ว่าเขาจะเอาไปเล่าให้พี่สะใภ้ฟังหรือเปล่า

ตรงนั้นแหละที่ท้องเริ่มไม่ค่อยดี

นิ้วไวกว่าใจ

เรื่องแปลกของกลุ่มไลน์ญาติคือ มันเป็นที่ที่ปลอดภัยที่สุดและอันตรายที่สุดในเวลาเดียวกัน

ปลอดภัย เพราะเป็นคนกันเอง ไม่มีใครแปลกหน้า พิมพ์อะไรไปก็รู้สึกว่าไม่เป็นไร เพราะทุกคนก็เป็นญาติกันหมด

อันตราย เพราะคนอ่านมีมากกว่าที่คิด และข้อความไม่เคยหายไปไหน ใครจะแคปหน้าจอไปให้ใครดูก็ได้ ใครจะเลื่อนกลับไปอ่านซ้ำตอนไหนก็ได้

ตอนที่นิ้วกำลังพิมพ์อยู่นั้น ใจไม่ได้คิดถึงเรื่องนี้เลย ใจกำลังคิดถึงแค่เรื่องเดียว คือความอึดอัดที่อยู่ในอกตอนนั้น อยากให้มีใครสักคนรับรู้ว่าเราลำบากแค่ไหน อยากให้มีคนเห็นด้วยกับเรา

ความอยากแบบนี้ไม่ใช่เรื่องเสียหาย คนเราเก็บอะไรไว้คนเดียวนาน ๆ ก็หนักจริง

แต่ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ความรู้สึกอึดอัด ปัญหาอยู่ที่เรามักจะปล่อยให้ความอึดอัดนั้นเป็นคนพิมพ์แทนเรา

มันพิมพ์เร็วกว่าที่ใจจะทันเห็นว่ากำลังพิมพ์อะไรอยู่ พอกดส่งไปแล้ว ค่อยเห็นทีหลังว่าคำที่ใช้แรงกว่าที่ตั้งใจ เรื่องที่เอามาเล่ามีรายละเอียดที่ไม่จำเป็นต้องพูดเลยก็ได้ และคนที่อ่านอยู่ในกลุ่มบางคน ไม่ได้อยากรู้เรื่องนี้ตั้งแต่แรกด้วยซ้ำ

ที่หนักใจที่สุดคือ ต่อให้ลบข้อความทิ้งในอีกห้านาทีถัดมา บางคนก็เห็นไปแล้ว บางคนแคปหน้าจอเก็บไว้แล้ว คำพูดตอนดึกคืนนั้นไม่ได้หายไปพร้อมกับปุ่มลบ

คำพูดที่ท่านบอกว่าควรค่าแก่การพูด

ในหนทางที่พระพุทธเจ้าวางไว้ให้คนเดินตาม มีองค์ประกอบหนึ่งที่พูดถึงเรื่องคำพูดโดยตรง เรียกว่า สัมมาวาจา แปลตรง ๆ ว่าการพูดที่ถูกต้อง อยู่ในหมวดเดียวกับมรรคมีองค์แปด เคียงข้างกับความคิดที่ถูกต้องและการกระทำที่ถูกต้อง

ที่น่าสนใจคือ ท่านให้ความสำคัญกับคำพูดพอ ๆ กับการกระทำ ไม่ได้มองว่าคำพูดเป็นเรื่องเล็กที่พูดแล้วก็แล้วไป

ท่านไม่ได้หมายความแค่ว่าห้ามโกหก ท่านพูดกว้างกว่านั้น มีพระสูตรหนึ่งที่ท่านตรัสถึงลักษณะของคำพูดที่ควรค่าแก่การพูดออกไป โดยวางไว้หลายข้อประกอบกัน คือพูดถูกเวลา พูดสิ่งที่เป็นจริง พูดด้วยถ้อยคำที่อ่อนโยน พูดสิ่งที่มีประโยชน์ และพูดด้วยใจที่ยังมีความปรารถนาดีต่อคนที่ถูกพูดถึงอยู่

ลองเอาห้าข้อนี้มาทาบกับข้อความที่พิมพ์ไปเมื่อคืน จะเห็นว่ามันขาดไปเกินครึ่ง

เรื่องพี่สะใภ้อาจเป็นเรื่องจริง แต่พิมพ์ตอนเที่ยงคืน ไม่ใช่เวลาที่เหมาะจะพูดเรื่องแบบนี้ ถ้อยคำที่ใช้ก็ไม่ได้อ่อนโยน และที่สำคัญที่สุด ใจตอนนั้นไม่ได้มีความปรารถนาดีต่อเขาเหลืออยู่เลย มีแต่ความอยากให้คนอื่นเห็นด้วยกับความโกรธของเรา

ในคัมภีร์ธรรมบทก็มีข้อความทำนองเดียวกันเก็บไว้ ว่าด้วยเรื่องคำพูดที่รุนแรง

อย่ากล่าวคำหยาบกับใคร ผู้ที่ถูกกล่าวเช่นนั้นย่อมกล่าวตอบ ถ้อยคำที่นำมาซึ่งความเจ็บแค้น เป็นทุกข์ ผลร้ายย่อมกลับมาสู่ตัวเราเอง

คำว่า "ผลร้ายย่อมกลับมาสู่ตัวเราเอง" ไม่ได้หมายถึงคำสาปแช่งอะไร หมายถึงเรื่องธรรมดาที่สุด คือคนที่พูดลับหลังคนอื่นบ่อย ๆ สุดท้ายมักกลายเป็นคนที่ถูกระแวงในกลุ่ม เพราะทุกคนรู้ว่าวันหนึ่งตัวเองอาจเป็นคนถัดไปที่ถูกพูดถึงแบบนี้บ้าง

ท่านไม่ได้บอกว่าห้ามรู้สึกโกรธ ท่านไม่ได้บอกว่าเรื่องที่พี่สะใภ้ทำนั้นไม่จริง ท่านแค่ชี้ให้เห็นว่า ระหว่างที่ใจโกรธอยู่ กับตอนที่คำพูดหลุดออกไปแล้ว เป็นคนละเรื่องกัน และคนที่ต้องรับผลจากคำพูดที่หลุดออกไป มักไม่ใช่คนที่ถูกพูดถึงเพียงคนเดียว

เสียงระฆังวัดที่ตีไปแล้ว

ลองนึกถึงระฆังที่แขวนอยู่หน้าวัด

พระตีระฆังครั้งเดียวตอนเช้า เสียงนั้นไม่ได้อยู่แค่ในวัด มันลอยข้ามรั้ววัดออกไป ผ่านบ้านหลังแรก บ้านหลังที่สอง ไปจนถึงทุ่งนาที่ไกลออกไป คนที่อยู่ห่างจากวัดเป็นกิโลยังได้ยิน

พระตีระฆังเพียงครั้งเดียว แต่ไม่มีใครเรียกเสียงนั้นกลับเข้าไปในระฆังได้อีก

คำพูดในกลุ่มไลน์ก็เหมือนกัน กดส่งไปครั้งเดียว แต่มันไม่ได้อยู่แค่ในมือถือของเรา มันไปถึงมือถือของทุกคนในกลุ่มพร้อมกัน บางคนอ่านตอนนั้นเลย บางคนอ่านตอนเช้า บางคนไม่ได้พูดอะไรแต่เก็บไว้ในใจ

ต่อให้ลบข้อความทิ้งภายในหนึ่งนาที เสียงระฆังก็ตีออกไปแล้วตั้งแต่วินาทีแรกที่กดส่ง สิ่งที่ลบได้คือตัวหนังสือบนหน้าจอ ไม่ใช่สิ่งที่อยู่ในหัวคนที่อ่านไปแล้ว

เรื่องนี้ไม่ได้บอกให้เราไม่พูดอะไรเลย ระฆังมีไว้ให้ตี ไม่มีใครแขวนระฆังไว้เพื่อไม่ให้ใครแตะ

เพียงแต่ก่อนจะตี น่าจะรู้ตัวก่อนสักนิดว่ากำลังจะตีเรื่องอะไรออกไป และอยากให้เสียงนั้นไปถึงกี่บ้าน

ตอนนิ้วอยากพิมพ์อีกครั้ง

คืนต่อไปที่รู้สึกอึดอัดกับใครสักคนในครอบครัว แล้วอยากเปิดกลุ่มไลน์พิมพ์ระบาย มีสิ่งที่พอทำได้จริงอยู่ไม่กี่อย่าง

อย่างแรก ให้สังเกตความรู้สึกในอกก่อนที่นิ้วจะแตะหน้าจอ ความอึดอัดแบบนี้มักมาพร้อมกับความร้อนวูบหนึ่งที่หน้าอกหรือลำคอ ถ้ารู้ทันความร้อนวูบนั้นได้ ให้วางมือถือลงก่อน ไปล้างหน้าหรือเดินไปเปิดหน้าต่างสักครู่ ไม่ต้องพิมพ์อะไรทันที เพราะข้อความที่พิมพ์ตอนร้อนที่สุด มักเป็นข้อความที่แรงที่สุดด้วย

อย่างที่สอง ถ้ายังอยากเล่าเรื่องนี้ให้ใครฟังจริง ๆ ให้เลือกเล่ากับคนคนเดียวที่ไว้ใจ ไม่ใช่กับกลุ่มทั้งกลุ่ม การเล่าให้คนหนึ่งคนฟังเพื่อระบายความอึดอัด กับการโพสต์ในกลุ่มเพื่อให้คนอื่นเข้าข้าง เป็นสองเรื่องที่ให้ความรู้สึกคล้ายกันตอนแรก แต่ปลายทางต่างกันมาก อย่างแรกทำให้เบาใจ อย่างหลังมักทำให้เรื่องบานปลาย

อย่างที่สาม ถ้าเรื่องที่อึดอัดเป็นเรื่องที่ต้องพูดกับคนคนนั้นจริง ๆ ให้เก็บไว้พูดตรง ๆ กับเขาในวันที่ใจเย็นแล้ว ไม่ใช่พูดลับหลังในกลุ่มที่เขาไม่ได้อยู่ในนั้น อาจเป็นโทรศัพท์คุยกันสองต่อสอง หรือนัดเจอกันตอนที่ไม่มีใครรีบไปไหน คำพูดที่พูดตรงกับเจ้าตัว ต่อให้แรงไปบ้าง ยังพอแก้กันได้ระหว่างสองคน แต่คำพูดที่พูดลับหลังในกลุ่มใหญ่ มักมีคนที่สามสี่ห้าเก็บไปคิดต่อโดยที่เจ้าตัวไม่มีโอกาสได้อธิบายอะไรเลย

อย่างสุดท้าย ถ้าพลาดไปแล้ว พิมพ์ไปแล้วจริง ๆ สิ่งที่ทำได้ไม่ใช่การแก้ตัวเพิ่มในกลุ่ม แต่คือการยอมรับกับตัวเองก่อนว่าพิมพ์ไปตอนใจไม่นิ่ง แล้วถ้าเป็นไปได้ ลองหาจังหวะขอโทษคนที่ถูกพูดถึงตรง ๆ ในวันที่ใจเย็นลงแล้ว ไม่ต้องรอให้เรื่องเงียบไปเอง เพราะเรื่องแบบนี้มักไม่เงียบไปเอง มันแค่เงียบอยู่ในใจใครบางคน

ไม่มีใครทำได้ครบทุกข้อทุกครั้ง บางคืนก็ยังพิมพ์ไปเหมือนเดิม นั่นก็เป็นเรื่องธรรมดาของคนที่กำลังฝึกอยู่ ไม่ใช่เรื่องที่ต้องโทษตัวเองรุนแรง

พอสรุปเป็นเรื่องที่พอจับต้องได้ จะเหลืออยู่ประมาณนี้

• รู้ตัวก่อนกดส่ง ไม่ใช่หลังกดส่ง
• อยากระบายให้เล่ากับคนเดียวที่ไว้ใจ ไม่ใช่กับกลุ่มทั้งกลุ่ม
• เรื่องที่ต้องพูดกับใคร ให้พูดตรงกับเขา ไม่ใช่พูดลับหลัง

คืนนี้ถ้ายังมีเรื่องอึดอัด

ถ้าคืนนี้ยังมีเรื่องอึดอัดกับใครสักคนในครอบครัว ก็ไม่ได้แปลว่าเราเป็นคนไม่ดี

ความอึดอัดเป็นเรื่องธรรมดาของคนที่อยู่ร่วมกันมานาน ยิ่งเป็นญาติ ยิ่งมีเรื่องให้ขัดใจกันได้ง่าย เพราะรู้จักกันลึกเกินกว่าจะเกรงใจกันแบบคนแปลกหน้า

มือถือยังอยู่ตรงนั้น กลุ่มไลน์ยังเงียบอยู่

จะพิมพ์อะไรลงไปคืนนี้ หรือจะวางมือถือไว้ก่อนแล้วค่อยว่ากันพรุ่งนี้ตอนหัวใจเย็นกว่านี้ ก็ยังเลือกได้อยู่