ให้นมลูกตีสอง แล้วใจไม่ต้องลอยไปอยู่พรุ่งนี้

ตีสอง นาฬิกาปลุกไม่ได้ดัง แต่เสียงร้องเบา ๆ จากเปลข้าง ๆ ก็ปลุกเราตื่นเหมือนเคย

เราอุ้มลูกขึ้นมา ปรับท่า ให้นม ทุกอย่างเป็นไปตามที่เคยทำมาหลายสิบคืนแล้ว มือคุ้นชินจนแทบไม่ต้องมอง ไฟในห้องเปิดแค่ดวงเล็ก ๆ สลัว ๆ พอให้เห็นหน้าลูก บ้านเงียบมาก เงียบจนได้ยินเสียงตัวเองหายใจ

แต่หัวเราไม่ได้อยู่ตรงนั้น

หัวเราลอยไปอยู่ที่งานพรุ่งนี้เช้า ประชุมเก้าโมงที่ยังไม่ได้เตรียม ลอยไปอยู่ที่ค่านมที่กำลังจะหมดกระป๋อง ลอยไปอยู่ที่คำพูดของแม่สามีเมื่อบ่ายที่บอกว่าลูกผอมไปหน่อย

ลูกดูดนมอยู่ตรงหน้า อ้อมแขนเราโอบตัวเล็ก ๆ ไว้ แต่ใจเราไม่ได้อยู่กับมือที่กำลังกอด

ใจเราอยู่ในวันพรุ่งนี้ที่ยังมาไม่ถึง

พอรู้ตัวอีกที ลูกก็อิ่มแล้ว หลับไปแล้ว โดยที่เราจำไม่ได้เลยว่าตอนดูดนมหมดขวด หน้าลูกเป็นยังไง มือเล็ก ๆ ที่กำลังกำนิ้วเราไว้หลวม ๆ นั้น เราก็ไม่ได้สังเกตด้วยซ้ำว่ามันเริ่มคลายตอนไหน สิบนาทีที่ผ่านไปหายวับไปกับความคิด เหมือนไม่เคยเกิดขึ้นเลย

ทำไมตีสองถึงเป็นเวลาที่ใจชอบฟุ้ง

ตอนกลางวันเราไม่ค่อยมีเวลาคิดอะไรมาก งานถาโถมเข้ามาทีละอย่าง ล้างขวดนม ซักผ้า อาบน้ำให้ลูก ตอบไลน์ที่ทำงาน สมองไม่มีที่ว่างให้ฟุ้ง

แต่พอถึงตีสอง ร่างกายต้องนิ่งอยู่กับที่ นั่งอุ้มลูกท่าเดียวเป็นสิบนาที มือทำอะไรได้แค่เท่านี้

พอมือหยุด หัวก็เริ่มทำงานแทน

เรื่องที่กังวลอยู่ทั้งวันแต่ไม่มีเวลาคิด ก็เลยเลือกเวลานี้แหละมาคิดให้ครบ

บางคืนคิดเรื่องเงิน คิดว่าค่านมเดือนหน้าจะพอไหม บางคืนคิดเรื่องงาน กลัวว่าลาคลอดกลับไปแล้วจะตามงานไม่ทัน บางคืนคิดเรื่องที่ไม่มีเหตุผลเลยด้วยซ้ำ อย่างกลัวว่าลูกจะไม่รักเราเท่าคนอื่น

บางคืนหัวก็วนกลับไปเล่นซ้ำเรื่องที่ผ่านไปแล้ว อย่างคำพูดของแม่สามีเมื่อบ่าย ทั้งที่ตอนนั้นเราตอบไปแล้ว เรื่องก็จบไปแล้ว แต่พอถึงตีสอง มันกลับมาเล่นซ้ำในหัวเหมือนเพิ่งเกิดขึ้นเมื่อกี้ บางทีคิดคำตอบที่ควรจะพูดกลับไปได้คมกว่าเดิมเสียอีก ทั้งที่บทสนทนานั้นจบไปหลายชั่วโมงแล้ว

ที่แปลกคือ ระหว่างที่หัวฟุ้งอยู่แบบนั้น เรายังรู้สึกผิดอีกชั้นหนึ่งด้วย รู้สึกว่าเวลาแบบนี้ควรเป็นเวลาที่อบอุ่นที่สุดของวัน ควรดูลูกกินนมด้วยความรู้สึกที่ดี แต่ใจเรากลับไม่อยู่ตรงนั้นเลย

ไม่อยู่ ทั้งที่ตัวอยู่

ยิ่งรู้สึกผิด ก็ยิ่งพยายามบังคับตัวเองให้หยุดคิด แล้วก็ยิ่งคิดหนักขึ้นไปอีก เหมือนยิ่งบอกตัวเองว่าอย่ามองนาฬิกา สายตาก็ยิ่งเหลือบไปที่นาฬิกาบ่อยขึ้น เผลอแป๊บเดียวก็มองไปสามสี่รอบแล้วว่าอีกกี่ชั่วโมงกว่าจะสว่าง

คืนเดียวที่ทำให้ดีได้ ก็นับ

มีพระสูตรหนึ่งที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงไว้ ชื่อว่าภัทเทกรัตตสูตร แปลตรงตัวว่าสูตรว่าด้วยผู้มีราตรีเดียวอันเจริญ เดิมทีท่านแสดงให้พระภิกษุฟัง แต่ใจความของท่านไม่ได้ผูกอยู่กับชีวิตในวัดเลย

ท่านไม่ได้พูดถึงการนั่งสมาธิในถ้ำ ไม่ได้พูดถึงการปลีกวิเวกไปอยู่ป่าลึก ท่านพูดถึงคืนหนึ่งคืนธรรมดา ๆ ว่าจะทำอย่างไรให้คืนนั้นเป็นคืนที่ดีได้

ใจความตอนหนึ่งท่านตรัสไว้ว่า

ไม่ควรตามคิดถึงสิ่งที่ล่วงไปแล้ว ไม่ควรมุ่งหวังในสิ่งที่ยังไม่มาถึง สิ่งใดล่วงไปแล้ว สิ่งนั้นก็เป็นอันละไปแล้ว และสิ่งที่ยังไม่มาถึงก็เป็นอันยังไม่ถึง

ท่านไม่ได้บอกว่าอย่ากังวลเรื่องพรุ่งนี้เลย เพราะรู้ดีว่าคนเรากังวลกันได้ ท่านบอกแค่ว่าสิ่งที่ยังไม่มาถึง ก็ยังไม่มาถึงจริง ๆ

ค่านมเดือนหน้ายังไม่หมด งานประชุมเก้าโมงยังไม่เริ่ม คำพูดของแม่สามีเมื่อบ่ายก็จบไปแล้วตั้งแต่บ่าย

สิ่งที่มีอยู่จริงตอนนี้ มีแค่อย่างเดียว คือแขนที่กำลังอุ้มลูกอยู่

ท่านเรียกคนที่อยู่กับสิ่งที่มีอยู่จริงตรงหน้าได้ ว่าเป็นผู้มีราตรีเดียวเจริญ ราตรีเดียวในที่นี้ไม่ได้แปลว่าต้องทำได้ทั้งคืน ไม่ได้แปลว่าต้องนั่งสมาธินิ่งได้แปดชั่วโมง

ราตรีเดียวอาจแปลว่าแค่ตอนตีสองของคืนนี้ ตอนที่เรากำลังนั่งอุ้มลูกอยู่ตรงนี้ก็ได้ อาจจะแค่ห้านาทีในคืนนั้น ก็ยังนับว่าเป็นราตรีที่เจริญได้เหมือนกัน ไม่ต้องรอให้ทำได้ทั้งคืนก่อนถึงจะเรียกว่าใช่

แก้วน้ำที่ถูกเขย่าทั้งคืน

ลองนึกถึงแก้วน้ำที่มีตะกอนนอนก้นอยู่

ถ้าเราวางแก้วนิ่ง ๆ ตะกอนจะค่อย ๆ ตกลงไปอยู่ก้นแก้ว น้ำข้างบนจะใสขึ้นเรื่อย ๆ จนมองทะลุได้

แต่ถ้าเราเขย่าแก้วอยู่ตลอด ตะกอนจะฟุ้งขึ้นมาปนกับน้ำ ยิ่งเขย่าน้ำยิ่งขุ่น จนมองอะไรข้างในไม่เห็นเลย

ใจของเราตอนตีสองก็เป็นแบบนั้น

เรื่องพรุ่งนี้ที่ยังไม่เกิด เรื่องเมื่อบ่ายที่จบไปแล้ว เป็นเหมือนตะกอนที่ลอยอยู่ในหัว ถ้าเราปล่อยมันไว้เฉย ๆ ไม่ไปยุ่งกับมัน มันจะค่อย ๆ ตกตัวลงเอง

แต่พอเราคิดถึงมันซ้ำแล้วซ้ำเล่า เท่ากับเราเอามือไปเขย่าแก้วอยู่ตลอด ตะกอนก็เลยไม่มีวันตกสักที

ที่น่าแปลกคือ เราไม่ได้ตั้งใจเขย่าเลยด้วยซ้ำ มันเป็นความเคยชินของหัวที่ชอบวนกลับไปคิดเรื่องเดิม โดยที่เราแทบไม่ทันรู้ตัวว่ากำลังทำอยู่ กว่าจะรู้ตัวอีกที ก็เขย่าไปแล้วสิบรอบ

ยิ่งเป็นแม่ลูกอ่อน ของในหัวยิ่งเยอะเป็นพิเศษ ทั้งเรื่องเงิน เรื่องงาน เรื่องคนรอบตัว เรื่องสุขภาพลูก แต่ละเรื่องก็เป็นตะกอนแยกกันคนละก้อน แล้วบางคืนก็ดันมาฟุ้งพร้อมกันหมดทุกก้อน จนแก้วที่ควรจะใสกลับขุ่นไปหมดทั้งใบ

สิ่งที่ทำได้ไม่ใช่การบังคับให้ตะกอนหายไปทันที เพราะยิ่งบังคับก็ยิ่งเหมือนเขย่าแรงขึ้น สิ่งที่ทำได้คือแค่วางแก้วลงเฉย ๆ แล้วปล่อยให้มันนิ่งของมันเอง ทีละครั้ง ทีละครั้ง

พอถึงเวลาป้อนนมคืนนี้

ตอนอุ้มลูกขึ้นมาจากเปล ก่อนจะเริ่มป้อน ลองรู้สึกที่ฝ่ามือสักสองสามวินาที รู้สึกน้ำหนักตัวลูกที่กดลงบนแขน รู้สึกความอุ่นที่ผิวลูกส่งมาถึงผิวเรา แค่นี้ก็พอ ไม่ต้องพยายามทำอะไรมากกว่านี้ นี่คือจุดที่ใจเริ่มกลับมาอยู่กับตัว ก่อนที่หัวจะทันวิ่งไปคิดเรื่องอื่น

พอเริ่มป้อนไปสักพัก ลองฟังจังหวะการดูดของลูก มันมีจังหวะของมันเอง ดูด หยุด ดูด หยุด ไม่ต้องนับ ไม่ต้องวิเคราะห์ว่าดูดกี่ครั้งต่อนาที แค่ฟังจังหวะนั้นเหมือนฟังเสียงฝนตกบนหลังคา เป็นเสียงที่ไม่ต้องทำอะไรกับมัน แค่ฟังไปเรื่อย ๆ จนกว่าจะเผลอลืมไปว่าเมื่อกี้กำลังคิดเรื่องอะไรอยู่

ถ้าคืนไหนหัวเริ่มฟุ้งไปเรื่องพรุ่งนี้อีก ไม่ต้องไปห้ามตัวเองแรง ๆ ว่าอย่าคิด เพราะยิ่งห้ามยิ่งคิด แค่รู้เฉย ๆ ว่ากำลังคิดเรื่องพรุ่งนี้อยู่ แล้วพาความรู้สึกกลับมาที่ฝ่ามือที่แตะตัวลูกอีกครั้ง จะกลับมาสิบครั้งในคืนเดียวก็ไม่แปลก ไม่ได้แปลว่าทำผิดตรงไหน การพากลับมาแต่ละครั้งนั่นแหละคือส่วนที่นับ ไม่ใช่การคิดได้นิ่งตลอดคืน

พอป้อนเสร็จแล้ว ก่อนจะวางลูกกลับเปล ลองอุ้มไว้อีกสักครึ่งนาทีโดยไม่หยิบโทรศัพท์ขึ้นมาดู ไม่ต้องคิดว่าจะทำอะไรต่อ แค่นั่งอยู่กับน้ำหนักตัวลูกในอ้อมแขนเฉย ๆ ครึ่งนาทีนั้นสั้นมาก แต่เป็นครึ่งนาทีที่ใจได้อยู่กับสิ่งที่มีอยู่จริงเต็ม ๆ ไม่ต้องแบ่งไปที่อื่นเลยสักนิด

ถ้าจะจำอะไรกลับไปสักอย่าง ลองจำสามอย่างนี้พอ

• เรื่องพรุ่งนี้ยังไม่มาถึงจริง ๆ สิ่งที่มีอยู่จริงตอนตีสองคือแขนที่กำลังอุ้มลูกอยู่
• พอรู้ตัวว่าใจลอยไปคิดเรื่องอื่น ให้พากลับมาที่ฝ่ามือที่แตะตัวลูก ไม่ต้องห้ามความคิด แค่พากลับ
• ปล่อยให้ตะกอนในใจตกตัวเอง อย่าไปเขย่ามันซ้ำด้วยการคิดวนซ้ำเรื่องเดิม

คืนนี้อาจจะยังฟุ้งอยู่ดี

ถ้าคืนนี้ทำแล้วยังฟุ้งอยู่เหมือนเดิม ก็ไม่เป็นไร

พรุ่งนี้ยังมีประชุมเก้าโมงรออยู่ ค่านมเดือนหน้าก็ยังต้องคิด คำพูดของแม่สามีก็อาจจะยังแว่วอยู่ในหัว เรื่องพวกนี้ไม่ได้หายไปไหนแค่เพราะเรานั่งหายใจสักสิบครั้ง

แต่ตอนนี้ ตรงนี้ มีแค่ลูกที่กำลังหลับอยู่ในอ้อมแขน

อ้อมแขนที่กำลังโอบตัวเล็ก ๆ นี้ อีกไม่กี่เดือนก็จะโอบไม่ได้แบบนี้อีกแล้ว ลูกจะโตขึ้น ตัวจะหนักขึ้น จะไม่ยอมนอนนิ่งให้อุ้มกินนมแบบนี้อีกต่อไป

คืนนี้ยังโอบแบบนี้ได้อยู่